صدای تقتقی که از برخورد ناخن و یا خودکار به سطحی ایجاد میشود، غذا خوردن شخصی با صدای بلند، شنیدن صدای زمزمه، تکان خوردن مداوم پای کسی و شدت گرفتن صدای آن، چرا این عوامل گاهی میتوانند تأثیر منفی بر اعصاب ما داشته باشند؟ در این مقاله از توکامگ به یافتن این سؤال که چرا بعضی صداها ما را عصبی میکنند؟ میپردازیم.
میسوفونیا چیست؟
در علم روانشناسی، اختلالی به نام میسوفونیا (Misophonia) یا صدابیزاری وجود دارد که فرد مبتلا به آن، از صداهایی ریز اما مداوم، مانند جویدن و صدای ملچ ملوچ، ضربه زدن با انگشت و یا تکرار بعضی از صداها مانند صداهای گلویی به شدت اذیت شده و باعث عصبی شدن آن فرد میشود. درواقع این اختلال در علوم اعصاب هم به عنوان یک واکنش عصبی شناخته میشود.

چرا بعضی صداها بیشتر ما را تحریک میکنند؟
شاید فکر کنید که مشکل افراد مبتلا به میسوفونیا شنیدن صداها، به طور بلندتر از حد معمول است، اما اینطور نیست؛ چرا که فرد مبتلا، صرفا بعضی صداها را آزاردهنده تر از چیزی که هست، میشنود. به زبان ساده تر میتوان گفت مغز، بعضی صداها را به عنوان زنگ هشدار و یا خطر علامت گذاری میکند و به همین خاطر به محض شنیدن، بخشهایی از سلولهای مغزی و احساسات فرد تحریک شده و باعث واکنش حد متوسط تا زیاد فرد به صدا میشود؛ درواقع حس اضطراب، عصبانیت، انزجار، گریختن و یا تنفر به فرد دست میدهد.
کدام صداها مغز را بیشتر تحریک میکند؟
صداهایی چون شکستن تخمه، ضرب گرفتن با ناخن یا خودکار، تکان دادن مداوم پا یا دست به طور مضطرب با صدای زیاد، ملچ و ملوچ هنگام غذا خوردن، جویدن آدامس، سرفه یا صاف کردن گلو، زمزمههای داخل گلویی و صداهایی این چنینی که کمتر کسی به آنها توجه میکند، باعث تحریک شدن سلول ها و بخشهایی از مغز میشود که در نهایت منجر به واکنش شدید فرد مبتلا میشود.
هرچند باید ذکر شود که حساسیت به هرکدام از این صداها ، برای هر فرد متفاوت است و درجات مختلفی دارد. اما در نهایت همین اختلال باعث شده تا بعضی از این افراد بیشتر از اجتماع و درواقع انسانهای دیگر فاصله گرفته و در تلاش باشند تا در معرض این صداها و یا چنین موقعیتهایی قرار نگیرند؛ که این مسئله در خیلی شرتیطها باعث منزوی شدن و یا حتی از دست دادن شغل آنها میشود.
آیا هرکسی که با صداها مشکل دارد، میسوفونیا دارد؟
شاید این سؤال برای شما هم پیش بیاید که آیا هر حساسیتی به صدا، نشانهی میسوفونیا است؟
باید گفت که خیر؛ چنین چیزی کاملا اشتباه است، چرا که شخصی که صرفا نسبت به صداها حساس است، برحسب میزان آزاردهندگی صدا واکنش نشان میدهد و به محض متوقف شدن آن، به آرامش میرسد. درواقع برای این افراد صداها نمیتوانند تأثیر پر رنگی بر زندگیشان بگذارند، اما برای افرادی که دچار میسوفونیا هستند کوچکترین و بیاهمیتترین صداها به شکلی آزاردهنده است که امکان دارد فقط انتظار شنیدن، و نه اتفاق افتادنش، باعث واکنش عصبی آنها شود. شدت ناراحتیِ آنها توسط این صداهای خاص به قدری بر اعصاب و احساساتشان تأثیر دارد که میتواند منجر به قطع ارتباط آنها با اطرافیانشان، از دست دادن شغل و منزوی شدن آنها شود.
در نتیجه میسوفونیا یک حساسیت قابل کنترل نیست، بلکه یک واکنش عصبی/عاطفی، به طور تقریبا غیرقابل مدیریت است.

آیا میسوفونیا ارتباطی با اختلالات دیگر دارد؟
شاید فکر کنید میسوفونیا با اختلالات دیگری چون فونوفوبیا یا هایپراکوسیس یکی است، اما این حدس کاملا اشتباه است، چرا که میسوفونیا، واکنش به صداهای بلند و یا شنیدن صداها به طور بلندتر از حد معمول نیست، حساسیت شدید و واکنش به دستهای از صداها است که شاید حتی برای افراد دیگر آزادهنده نباشند. در نتیجه ممکن است قرار گرفتن این افراد در محیطهای شلوغ بتواند آن صداها را تا حدی کم کند. هرچند این احتمال برای همهی افراد مبتلا قابل اجرا نیست.
ریشه و عامل اختلال میسوفونیا چیست؟
طبق تحقیقات و پژوهشاتی که تا به حال صورت گرفته، عواملی چون ژنتیک، مشکلات عصبی و تجربیات فردی، به عنوان ریشهی این اختلال شناخته شده که درواقع افراد یا با آن متولد شده و یا تحت شرایط مختلف، به آن دچار میشوند. تا به حال مؤثر ترین عامل، ژنتیک شناخته شده اما علت دقیق ایجاد میسوفونیا هنوز به طور قاطعانه مشخص نیست.
آیا درمانی برای این واکنش وجود دارد؟
همانطور که تا حالا متوجه شدیم، برای افرادی که با میسوفونیا درگیر هستند، کنترل احساسات خود در برابر اصوات آزاردهنده، بسیار دشوار است؛ که پزشکان و روانشناسان با توجه به این مسئله و تاثیر آن بر روی زندگی افراد، راههای درمانیِ مختلفی را کشف یا ابداع کردهاند تا باعث کاهش شدت این واکنشها و تقویت تحت کنترل داشتن احساسات خود، شوند. روشهایی چون درمان شناختیرفتاری (CBT)، صدا درمانی با استفاده از نویز سفید و یا گوش دادن به موسیقی، مدیریت استرس با تمرینهای تنفسی و آرامسازی عضلات و در برخی موارد مشاوره تخصصی میتواند به کاهش تأثیر میسوفونیا بر زندگی فرد کمک کند.
جای ذکر دارد که این درمانها به طور مداوم و در شرایط وقوع باید انجام شوند و نمیتوان به عنوان درمان قطعی آنها را در نظر گرفت. درواقع برای این اختلال هنوز درمان قطعی یافت نشده.

کلام آخر
میسوفونیا اختلالی طاقتفرسا برای افراد مبتلا به آن است که با روشهایی چون گوش دادن به موسیقی و نویز سفید، استفاده از هدفونهای عایق صدا و یا آرام کردن خود با تمرینهای تنفسی، میتوانند شرایط را برای خود آسانتر کنند.
امیدواریم از این اطلاعات لذت برده باشید.
بیشتر بخوانید:
اختلالات گفتاری که والدین باید بدانند


