ورزش بخش جداییناپذیر در فرهنگ انسانی است، از بازیهای ساده محلی گرفته تا بزرگترین رویداد ورزشی جهان یعنی بازیهای المپیک نقش مهمی در زندگی دارند. با توجه به محبوبیت گسترده ورزشها، تنها بخشی از آنها از رشتههای المپیکی به شمار میروند. برخی از رشتهها به دلیل قدمت، استانداردهای جهانی یا ساختار رقابتی و برخی دیگر به دلیل نپذیرفته شدن در المپیک، به عنوان رشتههای ورزشی المپیکی و غیرالمپیکی شناخته شدهاند.
رشتههای ورزشی المپیکی چیست؟
برای آنکه به درک صحیحی از تفاوتهای رشتههای ورزشی المپیکی و غیرالمپیکی پی ببریم، باید با هر رشته به صورت مجزا آشنا شویم. رشتههای المپیکی به آن دسته از ورزشها که توسط کمیته بینالمللی المپیک IOC مورد تایید قرار گرفتهاند، میگویند.
در واقع، رشتههای المپیکی در نسخههای تابستانی و زمستانی المپیک برگزار میشوند. ورزشهای المپیک محبوبیت بینالمللی دارند و از قوانین یکپارچه و فدراسیون معتبر جهانی بهرهمند هستند. فهرست رشتههای المپیکی برای سلامت ورزشکاران کاملا ایمن بوده و از قابلیت برگزاری در سطح جهان برخوردار میباشند.
یکی از مهمترین ویژگیهای مهمی که تفاوت رشتههای ورزشی المپیکی و غیرالمپیکی را نشان میدهد، همسو بودن این ورزشها با ارزشهایی چون دوستی، احترام و رقابت جوانمردانه است. بهتر با انواع رشتههای ورزشی نیز آشنا شوید.
انواع رشتههای المپیکی تابستانی
از جمله انواع ورزشهای المپیک تابستانی عبارتند از:
- دو و میدانی
- شنا
- ژیمناستیک
- فوتبال
- بسکتبال
- تکواندو
- تیراندازی
- هندبال
- بوکس
- دوچرخهسواری
- والیبال و والیبال ساحلی
رشتههای المپیکی زمستانی
از جمله فهرست رشتههای المپیکی زمستانی عبارتند از:
- اسنوبورد
- اسکی آلپاین
- اسکیت سرعت
- هاکی روی یخ
- بیاتلون
رشتههای ورزشی غیرالمپیکی چیست؟
رشتههای غیرالمپیکی به ورزشهایی اختصاص مییابند که به دلایل مختلفی در المپیک پذیرفته نمیشوند. البته که ممکن است فهرست ورزشهای غیرالمپیکی در رویدادهای بینالمللی مستقل نیز حضور داشته باشند و به محبوبیت برسند.
از جمله دلایل غیرالمپیکی بودن یک رشته، الزاما کماهمیت بودن آن نیست؛ بلکه عواملی مانند سختی برگزاری، نبود استاندارد مشترک یا عدمتوافق جهانی روی قوانین باعث پذیرفته نشدن آنها میگردند.
فهرست رشتههای غیرالمپیکی
از جمله انواع رشتههایی که در فهرست ورزشهای غیرالمپیکی جای گرفتهاند، عبارتند از:
- کاراته (با وجود حضور در برخی از دورهها، اما دائمی نشد.)
- اسکیت برد خیابانی حرفهای
- کراسفیت
- اسنوکر و بیلیارد
- صخرهنوردی آزاد غیررسمی
- ورزشهای سنتی بومی مانند کبدی، چوگان سنتی و زورخانهای
- ورزشهای الکترونیکی (Esports)
معیارهای انتخاب یک رشته برای المپیکی شدن چیست؟
برای آنکه یک رشته در گروه المپیک قرار بگیرد، باید از معیار انتخاب رشته المپیکی بهرهمند باشد. این معیارها به شرح زیر هستند:
- گستردگی جغرافیایی: باید در تعداد زیادی کشور تمرین و مسابقه داده شود.
- وجود فدراسیون جهانی فعال: فوانین روشن، داوری استاندارد و ساختار برگزاری نیازمند است.
- ایمنی قابل قبول: ورزشهایی که احتمال آسیب شدید دارند، رد میشوند.
- امکان پخش رسانهای: رسانهپسند و جذابیت جهانی عامل مهمی در تصمیمات IOC به حساب میآید.
- سازگاری با امکانات کشور میزبان: ورزشی که تجهیزات خیلی گران یا تخصصی نیاز دارد، ممکن است پذیرفته نشود.
تفاوت ورزشهای المپیکی و غیرالمپیکی
فاکتورهای مهمی هستند که عامل اصلی تفاوت رشتههای ورزشی المپیکی و غیرالمپیکی به شمار میروند. این فاکتورها عبارتند از:
- اعتبار جهانی: رشتههای المپیکی اعتبار بیشتری دارند.
- حمایت مالی و اسپانسری: ورزشهای المپیک معمولا حمایت گسترده و قدرتمندتری دارند.
- پخش رسانهای: از جمله رشتههایی که در المپیک جای گرفتهاند، میلیونها بیننده را به خود اختصاص میدهند.
- سختی ورود ورزشکاران: برای ورود به رشتههای المپیکی، رقابت سرسختتری نسبت به سطح مسابقات غیرالمپیکی وجود دارد.
- قوانین: ورود به ورزش المپیک به رعایت قوانین استاندارد و مشخصی وابسته میباشد.
- مسابقات رسمی بینالمللی: رشتههای المپیکی بخشی از مسابقات بینالمللی هستند، در صورتی که سایر ورزشها اغلب مستقل و گاهی پرطرفدار میباشند.
آیا رشتههای غیرالمپیکی نیز ارزش ورزشی دارند؟
قطعا بله. تفاوت رشتههای المپیکی و غیرالمپیکی به معنای کماهمیت بودن سایر ورزشها نیست. در واقع، انواع ورزشهای دیگر نیز تکنیکهای پیچیدهای دارند و طرفداران زیادی را به خود اختصاص میدهند. در عین حال، این ورزشها جوایز مالی بزرگی ارائه میکنند و در افزایش مهارت و سلامتی تاثیرگذار میباشند.
گاهی برخی از ورزشها با وجود محبوبیت فراوان (مانند ورزشهای الکترونیکی یا بیلیارد) هنوز هم شرایط لازم برای حضور در المپیک را ندارند. اما ارزش ورزشی آنها کاملا اثبات شده است. آیا میدانید انواع ورزشهای باستانی در ایران کدامند؟
مسیر یک ورزش برای المپیکی شدن چگونه است؟
ورزشها باید مسیر مشخصی را طی کنند:
- پیدایش و توسعه در یک منطقه
- ایجاد فدراسیون ملی و سپس جهانی
- تعریف قوانین یکسان و مسابقات رسمی
- گسترش جهانی و افزایش مخاطبان
- درخواست رسمی برای بررسی در IOC
- ارزیابی ایمنی، جذابیت و امکانات
- پذیرش موقت یا دائمی در المپیک
آینده رشتههای ورزشی در المپیک
با پیشرفت تکنولوژی و تغییر سلیقه نسل جوان، احتمال ورود رشتههایی مانند ورزشهای الکترونیکی، پارکور، سبکهای رقص ورزشی و رشتههای دیجیتالی تعاملی در سالهای آینده افزایش یافته است. در عین حال، IOC نیز اعلام نمود که میخواهد ورزشهایی که جذابیت جهانی داشته و به سبک زندگی نسل جوان نزدیکتر بوده را به المپیک اضافه کند.
نتیجهگیری
انواع رشتههای المپیکی و غیرالمپیکی هر دو بخش مهمی از دنیای ورزش به شمار میروند. المپیک معیارهای سختگیرانهای دارد و تنها بخشی از ورزشها در آن پذیرفته میشوند، اما این موضوع از ارزش ورزشهای غیرالمپیکی کم نخواهد کرد. به نوبه خود، انواع ورزشها در رشد جسمی، ذهنی و اجتماعی انسان تاثیرگذار هستند.
