بسیاری از والدین بر این باورند که چون دندانهای شیری موقتی هستند و در نهایت میافتند، نیازی به درمان جدی مانند عصبکشی دندان شیری وجود ندارد. اما در واقعیت، این باور اشتباه است و بیتوجهی به سلامت دندانهای شیری میتواند سلامت دندانهای دائمی و حتی رشد فک کودک را به خطر بیندازد. در این مقاله توکامگ، به زبان ساده توضیح میدهیم که چرا دندانهای شیری گاهی نیاز به عصبکشی داشته، چه زمانی این درمان انجام میشود و والدین باید چه مراقبتهایی را رعایت کنند.
اهمیت حفظ دندانهای شیری
دندانهای شیری، تنها برای جویدن به کار برده نمیشوند؛ بلکه آنها نقش مهمی در صحبت کردن، تغذیه، زیبایی چهره و هدایت رویش دندانهای دائمی به عهده دارند. اگر دندان شیری، زودتر از موعد از بین برود، فضای لازم برای دندان دائمی بسته و در آینده منجر به بههمریختگی یا نامرتبی دندانها میگردد.
به این ترتیب، حفظ و درمان دندانهای شیری کودکان تا زمان افتادن طبیعی آن اهمیت زیادی دارد. شیر شب مادر یکی از رایجترین دلایل خرابی زودرس دندانهای شیری هستند. بهتر راجع به اهمیت و نقش شیرمادر در تنظیم قندخون نوزادان بیشتر بدانید.
چرا دندانهای شیری دچار آسیب و پوسیدگی میشوند؟
دندانهای شیری برخلاف تصور برخی والدین، مینای نازکتری نسبت به دندانهای دائمی دارند. همین موضوع باعث میشود که سرعت نفوذ پوسیدگی در آنها بسیار بیشتر باشد. از جمله سایر دلایل شایع در پوسیدگی و آسیب دندانهای شیری عبارتند از:
- مصرف زیاد مواد قندی مانند شکلات، آبمیوه مصنوعی و بیسکوئیتها
- مسواک نزدن یا مسواک زدن نادرست کودک
- شیرخوردن شبانه از شیشه شیر یا پستان مادر بدون شستن دهان پس از آن
- ژنتیک و ساختار ضعیفتر مینای دندان در برخی کودکان
- عدممراجعه منظم به دندانپزشک اطفال
در بسیاری از موارد، اگر پوسیدگی در مراحل اولیه تشخیص داده شود، با پر کردن ساده درمان میگردد. اما اگر پوسیدگی به پالپ یا همان عصب دندان برسد، ممکن است نیاز به عصبکشی دندان شیری وجود داشته باشد.
اگر مادر یک نوزاد هستید، بهتر با علائم حساسیت نوزاد به دستمال مرطوب و راه پیشگیری از این عارضه آشنا شوید. چرا که نوزادان پوست حساس و لطیفی دارند و نظافت آنها باید با اهمیت زیاد صورت بگیرد.
عصبکشی دندان شیری یعنی چه؟
عصبکشی یا درمان ریشه دندان، به معنی برداشتن پالپ آسیبدیده «بافت زنده درون دندان» و پر کردن فضای خالی با مواد مخصوص است. در دندان شیری هم این بافت وجود دارد و اگر دچار عفونت شود، میتواند درد، تورم یا حتی آسیب به جوانه دندان دائمی را به همراه آورد.
در چنین مواقعی باید هر چه سریعتر درمان را به منظور جلوگیری از آسیبهای بیشتر انجام دهید. اختلال یادگیری یکی از شایعترین مشکلات عصبی در کودکان میباشد که بهتر با علت و درمان اختلالات در یادگیری کودکان آشنا شوید.
علائم نیاز به عصبکشی در دندان شیری کودک
تشخیص دقیق نیاز به درمان، توسط دندانپزشک انجام میشود، اما والدین باید با علائم هشداردهنده آشنا باشند. برخی از نشانهها عبارتند از:
- درد شدید و مداوم دندان، حتی بدون تماس با غذا
- درد شبانه یا درد خودبهخودی
- تغییر رنگ دندان (تیره یا خاکستری شدن)
- وجود تورم یا آبسه در لثه نزدیک دندان
- حساسیت شدید به سرما یا گرما
- وجود سوراخ یا پوسیدگی عمیق در تاج دندان
اگر کودک یکی از این علائم را نشان دهد، تأخیر در درمان ممکن است باعث از بین رفتن کامل دندان شیری و گسترش عفونت میگردد. در این بخش بهتر با عوارض خوردن شیر خشک بعد از دو سالگی آشنا شوید.
تفاوت عصبکشی دندان شیری با دندان دائمی
هرچند اصل درمان مشابه است، اما روش و اهداف عصبکشی دندان شیری کمی با دندان دائمی تفاوت دارد. در دندان شیری، هدف اصلی حفظ دندان تا زمان افتادن طبیعی آن میباشد، نه ماندگاری دائمی آن. به عنوان یک فرد متاهل، مقاله معرفی بهترین روشهای جلوگیری از بارداری را از دست ندهید.
از نظر فنی، دو نوع درمان وجود داد که بهتر با آنها آشنا شوید:
- پالپوتومی (Pulpotomy)
در این روش فقط قسمت تاجی عصب (بخش بالایی) برداشته میشود و عصب ریشه در دندان باقی میماند. این روش زمانی به کار میرود که عفونت محدود و کنترلشده باشد.
- پالپکتومی (Pulpectomy)
در این روش، کل بافت عصبی از تاج و ریشه برداشته و کانالها با مواد مخصوص پر میشوند. این درمان مشابه عصبکشی دندان دائمی است و در موارد عفونت شدید انجام میگیرد.
مراحل انجام عصبکشی دندانهای شیری
اگر به دنبال روشهای درمان پوسیدگی + پیشگیری از پوسیدگی دندان هستید، این مقاله را دنبال کنید. روند درمان معمولا در یک تا دو جلسه انجام میشود و شامل مراحل زیر است:
- معاینه و تصویربرداری با رادیوگرافی (عکس دندان): برای ارزیابی عمق پوسیدگی و سلامت ریشه
- بیحسی موضعی: به منظور جلوگیری از درد در زمان عصبکشی و درمان با آرامش بیشتر
- برداشتن پوسیدگی و باز کردن حفره دندان: دندانپزشک نواحی پوسیده را پاک نموده و به ناحیه پالپ دسترسی پیدا میکند.
- برداشتن عصب آلوده و تمیز کردن کانالها: بسته به نوع درمان، ممکن است فقط بخشی از عصب یا کل آن برداشته شود.
- پر کردن فضای داخلی با مواد مخصوص: این مواد با زیست سازگار بوده و مانع از رشد مجدد میکروبها میشوند.
- ترمیم تاج دندان: پزشک معمولا با مواد پرکننده یا موارد شدیدتر با روکش فلزی مخصوص کودکان (SSC) بازسازی را انجام میدهد.
آیا عصبکشی دندانهای شیری خطرناک است؟
با پیشرفت تکنولوژی و استفاده از بیحسیهای موضعی مؤثر، امروزه عصبکشی دندان شیری تقریباً بدون درد انجام میشود. کودک ممکن است پس از پایان درمان، کمی احساس فشار یا درد خفیف در محل داشته باشد که معمولاً با مسکن ساده از بین میرود.
دندانپزشکان اطفال با روشهای خاص رفتاری از جمله فضای مطب کودکپسند و زبان ملایم، اضطراب کودک را نیز کاهش میدهند. بهتر از مزایا و معایب لمینت دندان بیشتر بدانید.
مراقبتهای بعد از عصبکشی دندانهای شیری
مراقبت صحیح بعد از درمان باعث دوام بیشتر دندان میشود. توصیههای لازم به صورت زیر هستند:
- تا چند ساعت بعد از درمان، کودک چیزی نخورد تا اثر بیحسی از بین برود.
- کودک نباید در روز اول غذاهای سفت و چسبنده بخورد.
- در صورت تجویز آنتیبیوتیک با مسکن، داروها دقیقا طبق دستور پزشک پزشک شوند.
- معاینه دورهای هر شش ماه یکبار توسط دندانپزشک ضرورت دارد.
آیا بهتر است دندان شیری پوسیده را بکشیم یا عصبکشی کنیم؟
از پرسشهای رایج والدین، این است که آیا کشیدن دندان شیری سادهتر نیست؟ پاسخ بستگی به سن کودک و وضعیت دندان دارد. اگر دندان در حال افتادن طبیعی باشد و زمان رویش دندان دائمی نزدیک بوده، شاید کشیدن آن منطقیتر به نظر برسد.
اما اگر هنوز چند سال تا رویش دندان دائمی باقی مانده، کشیدن زودهنگام میتواند باعث بهمریختگی دندانهای آینده گردد. در این شرایط عصبکشی و حفظ دندان شیری بهترین گزینه محسوب میشوند.
آیا ممکن است بعد از عصبکشی، دندان شیری دوباره عفونت کند؟
در مواقع نادر، ممکن است به دلیل وجود باکتریهای مقاوم یا عدمرعایت بهداشت دندان درمانشده عفونت مجدد صورت بگیرد. سپس، دندانپزشک با عکسبرداری مجدد وضعیت را بررسی نموده و تصمیم میگیرد که آیا نیاز به درمان دوباره یا کشیدن دندان وجود دارد یا خیر.
به صورت کلی، اگر درمان به درستی انجام و مراقبتهای بعدی رعایت شوند، دندان شیری تا زمان افتادن سالم باقی میماند. پس نگرانی از این بابت والدین را تهدید نمیکند. البته که مراجعه به یک دندانپزشک مطمئن در درمان اصولی بسیار اهمیت دارد.
نقش والدین در پیشگیری از عصبکشی دندانهای شیری
همیشه پیشگیری آسانتر و کمهزینهتر از درمان است. برای جلوگیری از نیاز به عصبکشی در کودکان، والدین باید به رعایت نکات زیر بپردازند:
- شروع مسواک از زمان رویش اولین دندان شیری
- استفاده از مسواک نرم و خمیر دندان مخصوص کودک
- محدود کردن مصرف شیرینی، شکلات و نوشیدنیهای قندی
- قطع خوردن شیر قبل از خواب
- معاینه دورهای دندانپزشکی هر شش ماه یکبار
- آموزش رفتارهای بهداشتی از طریق بازی و تشویق
با رعایت نکات ساده، احتمال پوسیدگی شدید و نیاز به درمانهای پرهزینه تا حد زیادی کاهش پیدا میکند.
هزینه و مدت زمان عصبکشی دندانهای شیری
هزینه درمان به تعداد کانالها، نوع دندان (قدامی یا خلفی) و میزان آسیب بستگی دارد. معمولا درمان در یک تا دو جلسه 30 تا 60 دقیقهای انجام میشود. همچنین در صورت نیاز به روکش، پزشک هزینه جداگانهای بابت آن در نظر میگیرد. اما در مقایسه با ارتودنسی دندان، عصبکشی با هزینه کمتری روبرو میباشد.
نتیجهگیری
اگر کودک شما از درد دندان شکایت دارد یا تغییری در رنگ و ظاهر دندان مشاهده کردید، به جای صبر یا درمان خانگی، سریعا به دندانپزشک معتبر مراجعه نمایید. همچنین با مراقبتهای لازم میتوانید از خرابی دندان کودک جلوگیری نمایید.
